ALİ RIZA ÖZDEMİR, ZAZALAR VE TÜRKLÜK KİTABINDAN
(DİPNOTLAR VE KAYNAKLAR KİTAPTA VARDIR)

Osmanlı kayıtlarında “Ekrad yörükânı” (Kürt Yörükleri) olarak geçen Şeyh Hasanlı aşiretinin Erzurum, Erzincan, Malatya, Çemişgezek, Arapgir, Harput ve Kıği’de meskûn olduğu kaydedilmiştir.

F. Yücel, eserinde sıhhati pek de kesin olmayan bir belge ak-tarmaktadır. Kim tarafından verildiği belli olmayan, Onar köyünün Şeyh Hasan'a vakfedildiğini bildiren belgede özetle şunlar denilmektedir:

“O sırada doğudan pek çok muhacirler gelip yerleşmiş. Bu gelenler arasında Şeyh Hasan da varmış ve bir köy kurarak oraya yerleşmiş, köye de On-er ismini vermiştir. Halen on-er arkadaşı ile Onar köyünde, etrafı basit bir taş duvarla çevrili türbede yatar. Horasan erlerinden olduğu hem kitâbede hem fermanda yazılı. Köyde hâlâ şeklini bile değiştirmedikleri bir tekkesi (zaviyesi) olduğu gibi durur.”

Bugün Doğu Anadolu'da yaşamakta olan Şeyh Hasanlu Aşi-reti'nin adı da aşiret mensuplarının eski ataları kabul ettikleri buradaki Şeyh Hasan'a izafe edilebilir.

Şeyh Hasanlı aşireti, Osmanlı belgelerine göre; 1705 yılında Malatya kazasına bağlı Gerger’de sakin iken, devlet tarafından Çemişgezek, Pertek ve Sağman kazalarına bağlı köylere sürgün edilmişlerdir. Çemişgezek kadısının şikâyeti üzerine eski yerle-rine dönmeleri emredilmişse de, bunun gerçekleşmediği mev-cut durumdan anlaşılmaktadır.

1868 yılında bölgeyi gezen İngiliz Konsolosu J. G. Taylor’a, aşiret mensupları tarafından Şeyh Hasan aşiretinin aslen Hora-san’dan geldiği ve Malatya üzerinden Dersim’e yerleştikleri söylenmiştir. Yine 1904-1906 yılları arasında Dersim’de valilik yapan Celal Bey de, Şeyh Hasanlıların kendi aktarımlarına da-yanarak aynı bilgileri vermiştir.

Şeyh Hasanlı aşireti hakkında kapsamlı bir çalışma yapan İs-mail Onarlı, Şeyh Hasanlı aşiretinin Oğuzların Bayat boyundan geldiğini tarihî kaynaklara ve aşiretin maddî kültürüne dayana-rak ispat etmiştir. Aşiret, 13. yüzyılda Oğuz akınları ile Anado-lu’ya gelmiş, Malatya’ya yerleşmiş oradan da bir kısmı Dersim bölgesine geçmiştir.

Malatya’da bulunan Şeyh Hasanlı aşireti mensupları hâlâ Türkçe konuşmaktadır.

Aşiretin alt kolları (kabile) şunlardır.

1. Abbas Uşakları
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

2. Bahtiyar Uşakları
Osmanlı arşiv belgelerine göre Bahtiyarlı isimli Ekrad (Kürt-ler) aşireti Dersim ve Konya’da bulunmaktadır.

3. Beyt Uşakları
Osmanlı arşiv belgelerinde Beytler adında bir aşiretten bah-setmekte ve bunların Adana, Maraş, Zülkadriye kazasında ya-şadıkları ifade edilmektedir.

4. Butikanlar
Aşiretin adı ile ilgili olarak, Divan-ı Lügat’il Türk’te “butık” (küçük testi, kırba, boduç, tulum), “bitik” (biten, yazılan şey, kitap) gibi kelimeler vardır.

5. Ferhat Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

6. Gülabi Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

7. İksorlu (ikisurlu) Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

8. Karabalı Uşağı
Salur boylarından birisinin Karabeli olduğunu Faruk Sümer-den öğreniyoruz.

9. Kari Kali Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

10. Kormeşliler
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

11. Lâçin Uşağı
Lâçin kelimesi Türkçe bir söz olup; “yiğit adam, kartal, şa-hin, atmaca” anlamlarına gelir. Divanü Lugati't-Türk’te de “şa-hin” olarak açıklanmıştır.
Karahisar-ı Şarki Sancağında Lâçin adlı bir cemaatin yaşadığı Osmanlı kayıtlarında bulunmaktadır. Eskişehir ve Kastamo-nu’da Lâçin adlı köyler hâlâ mevcuttur.

12. Seyyid Kemâl Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

13. Arslan Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

14. Aşuranlı Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

15. Bal Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

16. Birim (Birmanlı) Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

17. Gav Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

18. Keçeli Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

19. Koç Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

20. Maksut Uşağı
Osmanlı kaynaklarında Kemah ve Malatya civarlarında ya-şadıkları anlaşılan Maksud Uşağı cemaati için “Türkmen Ekradı (Türkmen Kürtleri) taifesinden” denilmektedir.

21. Refik Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

22. Şam Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

23. Süleyman Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

24. Topuz Uşağı
Bu aşiret-kabile hakkında bilgi bulamadık.

Sayın alibaba,
Güzel bir çalışma yapmışsınız, ama şunlar çelişkili değil mi ?

01 - Şeyh Hasanlı Aşiretine önce Kürt diyorsunuz, yazınızın devamında da Türk olduklarını belirtiyorsunuz.
Aslında yanılgı şurdan doğuyor. Ekrad yalnız Kürtler için söylenmez. Göçerler içinde söylenir.

02 - Kürt Yörükler diye bir sözcüğü ilk defa bu yazıda görüyorum. Yörük kelimesi Anadolu sadece Konar-Göçer Türkmenler için söylenir. Osmanlı kayıtlarındaki Ekrad kelimesi de bunun için kullanılmıştır. Yani hem Yörük hem de Kürt denilemez.

03 - ".....sıhhati pek de kesin olmayan belge.... " ile Selçuklu Sultanları tarafından Şeyh Hasan'a vakfiye olarak verilen arazileri ve onların seceresini gösteren belgeden bahsediyorsanız o belge sayın İsamil Onarlı'nın kitabında da belirtilmektedir.

04 - Onarlı sanı Horasandan Şeyh Hasan liderliğinde gelen ve Anadoluya yerleşen On-er
kelimesinden türemiştir ki bu doğrudur ve köyün ismide burdan doğmuştur. Burda dikkat edilecek husus kelimenin Zazaca veya Kürtçe olmayışıdır. Eğer Şeyh Hasan Zaza veya Kürt olsaydı köyün adı da bu dillerdeki bir kelime olması gerekirdi.
Zaten yazıda geçen şu cümlelerde bunu ispat etmektedir. "...Halen on-er arkadaşı ile Onar köyünde, etrafı basit bir taş duvarla çevrili türbede yatar. Horasan erlerinden olduğu hem kitâbede hem fermanda yazılı.
Gene bu aşiretten olan sayın İsmail Onarlı, Şeyh Hasanlı aşiretinin Oğuzların Bayat boyundan geldiğini tarihî kaynaklara dayanrak yazmaktadır.


Bütün bunlardan Sonra bu aşireti Kürt olarak adlandırmak sizcede yanlış değil midir. ?

sevgili abdalan;
bu makale zazalar ve türklük kitabından kısa bir bölümdür.
şeyh hasan aşiretine ben kürt demiyorum, osmanlı kaynaklarında öyle geçmiş. kürt, araplardan gelen bir algı ile osmanlılarda da göçebeleliği karşılıyordu. sadece orada osmanlı kaynaklarını aktadrım. ktapta osmanlı kaynaklarının nasıl okunması gerektiği konusunda gerekli izahat var.

eğer ilgizi çekerse biz facebook da zaza türkleri diye bir sayfa açtık.

beklriz.

http://www.facebook.com/group.php?gid=164254114318&ref=nf#!/group.php?v=wall&ref=nf&gid=164254114318